Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuKhi tham gia vào mô hình đầu tư đa cấp, nhiều người tin vào cam kết lợi nhuận “khủng”, hoa hồng hấp dẫn hoặc lời mời chào từ người quen. Tuy nhiên, không ít trường hợp công ty đa cấp biến tướng bất ngờ “biến mất”, chấm dứt liên lạc, khiến người tham gia mất trắng. Bài viết này phân tích cơ sở pháp lý và hướng xử lý khi bạn muốn đòi lại tiền đầu tư đa cấp nhưng công ty đã bỏ trốn, dựa trên quy định pháp luật hiện hành và kinh nghiệm thực tiễn.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn chi tiết từ A-Z khi lần đầu đến văn phòng công chứng
1. Mô hình đa cấp biến tướng và dấu hiệu công ty bỏ trốn
Hoạt động đa cấp chân chính được điều chỉnh bởi Luật Cạnh tranh 2018 và Nghị định 40/2018/NĐ-CP. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều doanh nghiệp lợi dụng mô hình này để huy động vốn trái phép thông qua:
-
Cam kết lợi nhuận phi thực tế (“lãi 30%/tháng”, “hoàn vốn trong 3 tháng”).
-
Bắt buộc nộp tiền để mua “gói đầu tư”.
-
Trả thưởng bằng nguồn tiền của người tham gia sau.
-
Không có hàng hóa thực sự hoặc hàng hóa chỉ mang tính chất ngụy trang.
-
Không có văn phòng rõ ràng, sau một thời gian bất ngờ giải thể hoặc trốn khỏi địa điểm kinh doanh.
Khi doanh nghiệp không còn hoạt động, cắt liên lạc, hoặc người nhận tiền bỏ trốn, đây là dấu hiệu của hành vi có thể cấu thành tội phạm.
>>> Xem thêm: Chuẩn bị giấy tờ thủ tục công chứng mua bán nhà như thế nào?
2. Vụ việc có thể bị xử lý hình sự theo tội danh nào?
Tùy tính chất, mức độ và bằng chứng, vụ việc có thể thuộc một trong các tội sau theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017):
2.1. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản – Điều 174
Áp dụng khi doanh nghiệp sử dụng thủ đoạn gian dối, đưa thông tin sai sự thật để bạn chuyển tiền.
Ví dụ minh họa:
“Công ty A quảng cáo sản phẩm làm đẹp nhưng thực tế không tồn tại kho hàng; toàn bộ doanh thu đến từ việc huy động người tham gia mua gói đầu tư. Sau khi nhận tiền, công ty đóng cửa và lãnh đạo bỏ trốn.”
>>> Xem thêm: Hướng dẫn viết Di chúc tại nhà rõ ràng và minh bạch
2.2. Tội sử dụng mạng viễn thông, công nghệ thông tin để chiếm đoạt tài sản – Điều 290
Áp dụng khi hoạt động huy động vốn diễn ra qua ứng dụng, website, ví điện tử.
2.3. Tội kinh doanh đa cấp trái phép – Điều 217a
Áp dụng khi doanh nghiệp tổ chức mạng lưới đa cấp không đăng ký theo quy định pháp luật.
Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người bị hại có quyền gửi tố giác tội phạm.
>>> Xem thêm: Thủ tục công chứng thừa kế có khó và tốn kém không?
3. Khi nào có thể đòi lại tiền bằng con đường dân sự?
Nếu doanh nghiệp không đủ yếu tố hình sự hoặc cơ quan điều tra xác định đây là tranh chấp dân sự, bạn có thể yêu cầu:
3.1. Đòi lại tài sản theo Điều 166 Bộ luật Dân sự 2015
“Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền đòi lại tài sản từ người chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật.”
3.2. Yêu cầu bồi thường thiệt hại theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015
Người gây thiệt hại phải bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh nếu hành vi của họ là trái pháp luật và có lỗi.
3.3. Yêu cầu tuyên giao dịch vô hiệu
Khi công ty dùng thủ đoạn gian dối để ký hợp đồng, giao dịch đó thuộc trường hợp vô hiệu theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015, và bạn có quyền đòi lại số tiền đã giao.
4. Cần chuẩn bị bằng chứng gì để đòi lại tiền?
Để tăng khả năng đòi lại tiền, bạn nên thu thập đầy đủ:
-
Biên lai chuyển khoản, phiếu thu, chứng từ nộp tiền.
-
Hợp đồng, thỏa thuận đầu tư, tài liệu giới thiệu mô hình.
-
Tin nhắn, email, ghi âm cuộc gọi với nhân viên hoặc lãnh đạo công ty.
-
Danh sách người cùng tham gia (nếu có).
-
Hình ảnh trụ sở, văn phòng (nếu đã từng đến).
-
Các quảng cáo, livestream, bài đăng huy động vốn.
Trong thực tế, thiếu chứng cứ là lý do phổ biến nhất khiến người bị hại khó đòi lại tiền.
5. Trình tự xử lý khi công ty đa cấp bỏ trốn
Bước 1. Nộp đơn tố giác tội phạm
Nộp tại Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện/tỉnh, nơi doanh nghiệp đặt trụ sở hoặc nơi xảy ra hành vi nhận tiền.
Nội dung đơn cần nêu rõ:
-
Số tiền bị chiếm đoạt
-
Phương thức huy động
-
Người đại diện nhận tiền
-
Bằng chứng kèm theo
Bước 2. Làm việc với điều tra viên
Cung cấp đầy đủ chứng cứ và phối hợp theo yêu cầu.
Bước 3. Yêu cầu bồi thường trong vụ án hình sự
Theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, người bị hại có quyền yêu cầu bồi thường dân sự trong vụ án hình sự.
Bước 4. Khởi kiện dân sự (nếu cơ quan điều tra không khởi tố)
Bạn có thể nộp đơn đến TAND có thẩm quyền yêu cầu:
-
Hoàn trả tiền
-
Bồi thường thiệt hại
-
Lãi theo “Điều 357 và Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015”
6. Khó khăn thực tế mà người bị hại thường gặp
-
Công ty không còn trụ sở, hồ sơ pháp lý mờ nhạt.
-
Người nhận tiền đã bỏ trốn, khó liên lạc.
-
Tiền đã được phân chia qua nhiều tài khoản trung gian.
-
Số lượng bị hại lớn, quá trình điều tra kéo dài.
-
Một số mô hình không phải đa cấp mà chỉ là hợp đồng dân sự trá hình, làm khó cho việc xử lý hình sự.
7. Lời khuyên thực tiễn từ góc nhìn pháp lý
-
Luôn giữ lại toàn bộ chứng cứ, kể cả tin nhắn tưởng như không quan trọng.
-
Cần tố giác sớm để tăng khả năng phong tỏa tài sản.
-
Không tự ý thỏa thuận với người môi giới khi chưa có hiểu biết pháp lý.
-
Tìm đến luật sư để đánh giá: nên tố giác hình sự hay khởi kiện dân sự, tránh đi sai hướng.
Kết luận
Việc đòi lại tiền đầu tư đa cấp nhưng công ty đã bỏ trốn không phải là không thể, nhưng phụ thuộc lớn vào chứng cứ, quy mô hành vi, và hướng xử lý ngay từ đầu. Người dân cần nhận diện sớm dấu hiệu đa cấp biến tướng, cảnh giác với lời mời chào lợi nhuận cao, tránh rơi vào các mô hình huy động tài chính trá hình.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Rủi ro khi mua xe bằng hợp đồng ủy quyền công chứng
>>> Công chứng phiếu thu – phiếu chi doanh nghiệp năm 2025
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội mở cửa ngoài giờ hành chính tiện lợi cho khách hàng
>>> Có thể đặt lịch hẹn trước khi dịch thuật công chứng không?
>>> Thời điểm nào nên thanh toán trong hợp đồng mua bán nhà?
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com