Mốc ranh giới đất đai bị xô lệch có thể gây ra tranh chấp giữa các hộ gia đình liền kề. Tình trạng này thường xuất hiện khi hàng xóm trồng cây lâu năm gần ranh đất. Rễ cây phát triển cũng có thể làm dịch chuyển cọc mốc theo thời gian.
Nếu không xử lý sớm, việc xác định ranh giới có thể trở nên khó khăn. Tranh chấp cũng dễ phát sinh khi một bên xây tường, dựng hàng rào hoặc sử dụng phần đất giáp ranh.
Trong trường hợp các bên vẫn có thiện chí, hòa giải là giải pháp nên được ưu tiên. Hai bên có thể cùng kiểm tra hiện trạng và đối chiếu giấy tờ đất. Sau đó, các bên lập biên bản để ghi nhận kết quả thỏa thuận.
Vậy biên bản hòa giải cần có những nội dung nào? Khi hàng xóm không thống nhất về ranh đất thì cần xử lý ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp làm rõ những vấn đề này.
>>> Xem thêm: Đất gắn liền với di tích lịch sử quốc gia đặc biệt: Quy chế bảo vệ.
1. Vì sao mốc ranh giới đất đai có thể bị xô lệch?
1.1. Cây lâu năm làm ảnh hưởng đến mốc ranh giới
Cây lâu năm thường có hệ thống rễ phát triển mạnh. Khi được trồng quá gần ranh đất, rễ có thể tác động đến nền đất xung quanh.
Qua thời gian, cọc mốc có thể bị nghiêng hoặc dịch chuyển. Một số trường hợp còn xảy ra tình trạng đất quanh mốc bị sạt lở.
Nếu không kiểm tra kịp thời, vị trí mốc thực tế có thể khác với vị trí ban đầu. Điều này gây khó khăn khi xác định ranh giới giữa hai thửa đất.
1.2. Tác động từ việc xây dựng hoặc cải tạo đất
Không chỉ cây cối, hoạt động xây dựng cũng có thể làm thay đổi vị trí mốc ranh.
Việc đào móng, san lấp hoặc xây tường có thể tác động đến nền đất. Cọc mốc vì vậy có thể bị nghiêng hoặc dịch chuyển.
Một số trường hợp, mốc bị di chuyển trong quá trình cải tạo sân vườn. Nếu không ghi nhận hiện trạng, các bên rất khó xác định nguyên nhân.
1.3. Mốc ranh giới bị dịch chuyển do tác động khách quan
Mốc ranh giới có thể thay đổi do nhiều nguyên nhân khác nhau. Mưa lớn, ngập úng hoặc sạt lở cũng có thể làm đất bị dịch chuyển.
Trong trường hợp này, chưa thể kết luận bên nào đã xâm lấn đất. Các bên cần kiểm tra hồ sơ địa chính và hiện trạng thực tế.
Việc tự ý di chuyển hoặc cắm lại mốc có thể làm tranh chấp phức tạp hơn. Vì vậy, các bên nên trao đổi trước khi thực hiện bất kỳ thay đổi nào.
2. Cần làm gì khi phát hiện mốc ranh giới đất bị xô lệch?
2.1. Kiểm tra Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Trước tiên, các bên nên kiểm tra Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đây là căn cứ quan trọng để xác định thông tin của thửa đất.
Các nội dung cần đối chiếu gồm:
- Số thửa và số tờ bản đồ.
- Diện tích đất.
- Mục đích sử dụng đất.
- Thông tin người sử dụng đất.
- Sơ đồ thửa đất và các thông tin liên quan.
Không nên chỉ dựa vào vị trí cọc mốc hiện tại. Mốc thực tế có thể đã bị dịch chuyển từ trước.
2.2. Kiểm tra hiện trạng và xác định nguyên nhân
Sau khi kiểm tra giấy tờ, các bên nên cùng xem xét hiện trạng khu đất.
Có thể ghi nhận vị trí cọc mốc hiện tại bằng hình ảnh. Các bên cũng nên xác định vị trí cây lâu năm và các công trình gần ranh.
Nếu cần thiết, các bên có thể đề nghị đơn vị chuyên môn hỗ trợ đo đạc. Kết quả đo giúp việc xác định ranh giới có cơ sở rõ ràng hơn.
Việc xác định nguyên nhân cũng rất quan trọng. Cần phân biệt mốc bị dịch chuyển do cây cối, xây dựng hay yếu tố tự nhiên.
2.3. Trao đổi trực tiếp với hộ liền kề
Sau khi kiểm tra, hai bên nên trao đổi trên tinh thần thiện chí. Mục tiêu là xác định đúng ranh giới và hạn chế phát sinh tranh chấp.
Các bên có thể cùng đối chiếu giấy tờ đất. Nếu có kết quả đo đạc, nên sử dụng kết quả đó làm cơ sở trao đổi.
Không nên tự ý chặt cây hoặc tháo dỡ công trình của hàng xóm. Những hành động này có thể khiến mâu thuẫn trở nên nghiêm trọng hơn.
2.4. Ưu tiên lập biên bản hòa giải khi các bên thống nhất
Nếu hai bên đã thống nhất được phương án xử lý, nên lập biên bản bằng văn bản.
Biên bản giúp ghi nhận rõ nội dung đã thỏa thuận. Đây cũng là căn cứ để các bên thực hiện đúng cam kết sau này.
Nội dung biên bản cần phản ánh đúng hiện trạng. Các bên nên đọc kỹ trước khi ký xác nhận.

>>> Xem thêm: Một bộ hồ sơ được chuẩn bị kỹ càng vẫn cần sự xác nhận từ văn phòng công chứng phù hợp
3. Cách lập biên bản hòa giải khi mốc ranh giới bị xô lệch
3.1. Phần thông tin của các bên
Biên bản cần ghi đầy đủ thông tin của những người tham gia hòa giải.
Thông tin có thể gồm:
- Họ và tên người sử dụng đất.
- Số CCCD hoặc giấy tờ tùy thân.
- Địa chỉ thường trú hoặc địa chỉ liên hệ.
- Thông tin thửa đất liên quan.
Nếu có người đại diện tham gia, cần ghi rõ tư cách đại diện. Trường hợp ủy quyền, nên ghi nhận thông tin về việc ủy quyền.
3.2. Mô tả hiện trạng mốc ranh giới
Biên bản cần mô tả cụ thể tình trạng mốc ranh tại thời điểm hòa giải.
Nội dung nên thể hiện:
- Vị trí mốc ranh đang có.
- Tình trạng mốc bị nghiêng hoặc dịch chuyển.
- Vị trí cây lâu năm gần mốc.
- Các công trình đang tồn tại tại khu vực ranh.
- Kết quả kiểm tra hoặc đo đạc nếu có.
Nếu có hình ảnh hoặc sơ đồ hiện trạng, các bên có thể đính kèm biên bản.
3.3. Ghi nhận nguyên nhân làm mốc bị dịch chuyển
Các bên nên thống nhất cách ghi nhận nguyên nhân trong biên bản.
Nếu nguyên nhân chưa được xác định rõ, không nên khẳng định một bên có lỗi. Có thể ghi nhận rằng mốc đã bị dịch chuyển và các bên thống nhất kiểm tra lại ranh giới.
Cách ghi này giúp hạn chế việc quy kết trách nhiệm khi chưa có căn cứ.
3.4. Ghi rõ phương án khắc phục
Đây là phần quan trọng của biên bản hòa giải.
Các bên cần thống nhất cách xử lý cụ thể. Chẳng hạn:
- Xác định lại vị trí ranh giới.
- Cắm lại mốc theo kết quả đo đạc.
- Di chuyển cây nếu cần thiết.
- Không xây dựng lấn sang phần đất liền kề.
- Cùng bảo quản mốc ranh sau khi xác định lại.
Thời gian thực hiện cũng nên được ghi rõ. Người chịu trách nhiệm thực hiện từng công việc cần được xác định cụ thể.
3.5. Xác nhận ý kiến và chữ ký của các bên
Sau khi thống nhất nội dung, các bên cần đọc lại toàn bộ biên bản.
Nếu không có ý kiến khác, các bên ký và ghi rõ họ tên. Mỗi bên nên giữ một bản biên bản để đối chiếu khi cần.
Nếu có người làm chứng hoặc người tham gia hòa giải, thông tin của họ cũng nên được ghi nhận đầy đủ.
4. Những lưu ý khi hòa giải tranh chấp mốc ranh giới đất đai
4.1. Không tự ý di chuyển mốc ranh
Khi phát hiện mốc bị xô lệch, các bên không nên tự ý cắm mốc mới.
Việc tự thay đổi vị trí mốc có thể làm mất dấu vết hiện trạng. Điều này gây khó khăn cho quá trình xác định ranh giới sau này.
Tốt nhất, các bên nên ghi nhận hiện trạng trước. Sau đó mới thống nhất phương án xử lý.
4.2. Không tự ý chặt cây của hàng xóm
Cây lâu năm có thể là nguyên nhân khiến mốc ranh bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, không nên tự ý chặt hoặc phá cây của hộ liền kề.
Nếu cây nằm trên đất của hàng xóm, việc xử lý cần có sự thống nhất giữa các bên. Trường hợp không thể thỏa thuận, nên tìm phương án giải quyết phù hợp theo quy định.
4.3. Nên đo đạc khi ranh giới thực tế không rõ
Trong trường hợp hai bên không xác định được vị trí ranh, việc đo đạc có thể rất cần thiết.
Kết quả đo giúp đối chiếu hiện trạng với hồ sơ đất đai. Đây cũng là cơ sở để các bên có thêm thông tin trước khi hòa giải.
Nếu vấn đề phức tạp, các bên nên tìm đến cơ quan hoặc đơn vị có chuyên môn. Không nên tự xác định ranh giới chỉ bằng cảm tính.
4.4. Cần lập biên bản nếu hai bên đã thống nhất
Thỏa thuận bằng lời nói có thể khó chứng minh khi phát sinh tranh chấp sau này.
Vì vậy, các bên nên lập biên bản hòa giải. Nội dung cần ghi rõ hiện trạng, phương án xử lý và cam kết thực hiện.
Biên bản cần được lập trung thực. Các bên cũng nên giữ lại tài liệu đo đạc và hình ảnh liên quan.
4.5. Làm gì khi hòa giải không thành?
Không phải tranh chấp nào cũng có thể giải quyết bằng thỏa thuận.
Nếu hai bên không thống nhất được ranh giới, cần xem xét thực hiện thủ tục giải quyết tranh chấp theo quy định pháp luật.
Hồ sơ liên quan đến quyền sử dụng đất, kết quả đo đạc và biên bản hòa giải trước đó có thể là những tài liệu quan trọng.
Do đó, người sử dụng đất nên lưu giữ đầy đủ giấy tờ. Trường hợp vụ việc phức tạp, có thể tìm đến đơn vị tư vấn pháp lý để được hướng dẫn.

>>> Xem thêm: Một căn nhà đẹp chưa đủ, hồ sơ công chứng mua bán nhà đất cũng phải hoàn chỉnh
Kết luận
Mốc ranh giới đất đai bị xô lệch do cây lâu năm hoặc các nguyên nhân khác có thể dẫn đến tranh chấp giữa những hộ sử dụng đất liền kề. Khi phát hiện vấn đề, các bên nên bình tĩnh kiểm tra giấy tờ và hiện trạng khu đất.
Hòa giải là phương án phù hợp nếu các bên vẫn có thiện chí. Biên bản hòa giải cần ghi rõ thông tin các bên, hiện trạng mốc, nguyên nhân và phương án khắc phục. Nội dung thỏa thuận cũng cần được các bên ký xác nhận.
Nếu không thể tự hòa giải, các bên nên thực hiện thủ tục giải quyết tranh chấp theo quy định. Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
Nếu cần hỗ trợ về công chứng giấy tờ đất đai, lập văn bản thỏa thuận hoặc các thủ tục pháp lý liên quan đến quyền sử dụng đất, hãy liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 để được tư vấn nhanh chóng và chính xác.
>>> Xem thêm: Khi thời gian là ưu tiên số một, dịch thuật lấy ngay trở thành giải pháp tối ưu
>>> Xem thêm: Đằng sau một bộ hồ sơ hoàn chỉnh thường có sự hỗ trợ của công chứng dịch thuật
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
