Câu hỏi thường gặp, Tin tức

Quy định pháp luật về hiệu lực của di chúc khi bản gốc không còn

Trong thực tế giải quyết thừa kế, không ít trường hợp gia đình chỉ còn giữ bản photo hoặc bản sao của di chúc, trong khi bản gốc bị thất lạc, hư hỏng hoặc không thể tìm lại. Điều này khiến nhiều người lúng túng không biết liệu di chúc còn giá trị pháp lý hay không. Hiểu đúng về hiệu lực di chúc khi bản gốc không còn là yếu tố then chốt giúp các bên lựa chọn hướng xử lý phù hợp, tránh tranh chấp và bảo đảm quyền lợi của người hưởng di sản. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết quy định pháp luật hiện hành liên quan đến vấn đề này.

>>> Xem thêm: Những câu chuyện “dở khóc dở cười” tại văn phòng công chứng

1. Căn cứ pháp luật áp dụng

hiệu lực của di chúc

Quy định về di chúc và hiệu lực của di chúc được điều chỉnh chủ yếu bởi:

  • “Bộ luật Dân sự 2015, Điều 643 về hiệu lực của di chúc”;

  • “Bộ luật Dân sự 2015, Điều 630 về điều kiện có hiệu lực của di chúc”;

  • “Nghị định 23/2015/NĐ-CP về chứng thực bản sao từ bản chính” (áp dụng khi có bản sao được chứng thực).

Mặc dù Bộ luật Dân sự không quy định trực tiếp việc bản sao di chúc có thể thay thế bản gốc hay không, nhưng các quy định liên quan cho phép xác định giá trị chứng minh của các tài liệu thay thế bản gốc.

>>> Xem thêm: Sai lầm thường gặp khi công chứng nhà đất và cách phòng tránh

2. Bản gốc di chúc mất – di chúc có còn hiệu lực không?

2.1. Nguyên tắc chung

Di chúc chỉ có hiệu lực khi:

  • Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt;

  • Nội dung, hình thức phù hợp với pháp luật;

  • Di chúc còn tồn tại, không bị hủy bỏ hoặc sửa đổi.

Vấn đề: “Di chúc mất bản gốc” không đồng nghĩa di chúc mất hiệu lực, nhưng phải chứng minh được rằng:

  • Di chúc đó thực sự tồn tại;

  • Nội dung bản sao là đúng với bản gốc;

  • Di chúc không bị người lập di chúc thu hồi hoặc hủy bỏ.

>>> Xem thêm: Cách bảo đảm Công chứng di chúc tại nhà không bị hủy bỏ sau này

3. Trường hợp di chúc bị mất bản gốc nhưng còn bản sao

3.1. Bản sao chứng thực theo Nghị định 23/2015/NĐ-CP

Nếu có bản sao được chứng thực từ bản chính trước khi bản gốc bị thất lạc:

  • Bản sao có giá trị pháp lý để chứng minh nội dung di chúc;

  • Tổ chức công chứng có thể tiếp tục giải quyết thừa kế dựa trên bản sao này;

  • Tuy nhiên, công chứng viên có quyền yêu cầu xác minh, đề nghị người thừa kế cung cấp thêm chứng cứ nếu có nghi ngờ.

Kết luận:
Bản sao chứng thực có thể thay thế bản gốc trong quá trình công chứng thừa kế, nếu không có tranh chấp.

4. Trường hợp chỉ còn bản photo, bản scan hoặc lời khai

Trong trường hợp không có bản sao chứng thực mà chỉ còn:

  • Bản photo;

  • Bản đánh máy lại;

  • File scan;

  • Người thân khai lại nội dung di chúc.

Thì:

  • Các tài liệu này không có giá trị pháp lý độc lập;

  • Công chứng viên không được sử dụng để công chứng văn bản thừa kế;

  • Những tài liệu này chỉ được xem là chứng cứ tham khảo.

Nếu phát sinh tranh chấp, Tòa án sẽ áp dụng “Điều 94 BLTTDS 2015 về chứng cứ” để đánh giá giá trị của các tài liệu này.

>>> Xem thêm: Tìm hiểu Chi phí công chứng thừa kế theo quy định mới – thủ tục thừa kế nhà đất

5. Người làm chứng hoặc người giữ di chúc có thể xác nhận thay bản gốc không?

Pháp luật không cho phép sử dụng lời khai của người làm chứng để thay thế bản gốc, trừ khi:

  • Di chúc là di chúc miệng và vẫn còn trong thời hạn hiệu lực theo “Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015”;

  • Người làm chứng phải xác nhận đúng trình tự (có ít nhất 2 người làm chứng, được ghi chép lại, ký tên, xác nhận trong vòng 5 ngày…).

Nếu di chúc là di chúc viết, lời khai của người làm chứng không thể thay thế bản gốc.

6. Di chúc bị mất bản gốc nhưng có thể chứng minh bằng các chứng cứ khác?

hiệu lực của di chúc

Trong trường hợp không còn bản gốc và không còn bản sao chứng thực, người thừa kế có thể nộp lên Tòa án các chứng cứ như:

  • Tin nhắn, email trao đổi về di chúc;

  • Video ghi lại việc lập di chúc;

  • Giấy tờ ghi chú do người lập di chúc để lại;

  • Lời khai của người có liên quan.

Tòa án sẽ xem xét toàn bộ chứng cứ theo “nguyên tắc tự do đánh giá chứng cứ”.
Trường hợp này không giải quyết qua công chứng được, mà phải khởi kiện tại Tòa án.

7. Các tình huống pháp lý thực tế

7.1. Mất bản gốc nhưng có bản sao chứng thực ⇒ có thể công chứng thừa kế

Không có tranh chấp → Công chứng viên giải quyết bình thường.

7.2. Mất bản gốc, chỉ còn bản photo ⇒ phải ra Tòa

Công chứng viên không được công chứng.

7.3. Có người phản đối nội dung di chúc ⇒ dừng công chứng

Dù có bản sao chứng thực, nếu có tranh chấp → Không được công chứng → Giải quyết tại Tòa.

8. Kết luận

Hiệu lực di chúc khi bản gốc không còn phụ thuộc chủ yếu vào việc có thể chứng minh được nội dung và sự tồn tại của di chúc hay không. Trong đa số trường hợp, chỉ bản sao chứng thực mới có thể sử dụng để công chứng thừa kế, còn bản photo hoặc lời khai phải giải quyết tại Tòa án. Người thừa kế nên thu thập đầy đủ chứng cứ và chủ động làm việc với văn phòng công chứng hoặc luật sư để lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Thủ tục thành lập hộ kinh doanh cá thể khác gì so với công ty?

>>> Tranh chấp đất liền kề nhà ở đô thị: hướng dẫn xử lý

>>> Công chứng tặng cho quyền sử dụng đất giữa người thân có miễn thuế không?

>>> Tổng hợp toàn bộ quy định pháp luật về thủ tục đăng ký kết hôn mới nhất

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội cập nhật thời gian, chi phí công chứng mới nhất

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

  1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
  2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

  • Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
  • Hotline: 0966.22.7979
  • Email: ccnguyenhue165@gmail.com