Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTrong thực tế giao dịch dân sự, nhiều người vay tiền nhưng chỉ thỏa thuận “bảo đảm bằng tài sản” thông qua lời nói mà không lập giấy tờ, dẫn đến rủi ro lớn khi xảy ra tranh chấp. Chính vì vậy, tranh chấp vay tiền có kèm theo tài sản thế chấp miệng ngày càng phổ biến và phức tạp, đặc biệt khi hai bên bất đồng về việc có hay không có thỏa thuận thế chấp. Bài viết này phân tích căn cứ pháp luật, hướng xử lý và cách chứng minh hiệu lực thỏa thuận để người cho vay hoặc người vay bảo vệ quyền lợi của mình.
>>> Xem thêm: Bí quyết tránh bị lừa khi công chứng hợp đồng mua bán tại văn phòng công chứng
1. Thế chấp miệng có được công nhận không?
Theo Điều 317 và Điều 318 Bộ luật Dân sự 2015, thế chấp tài sản là việc dùng tài sản để bảo đảm nghĩa vụ mà không chuyển giao tài sản cho bên nhận thế chấp. Tuy nhiên, Điều 502 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hợp đồng thế chấp phải được lập bằng văn bản.
Như vậy:
-
Thỏa thuận thế chấp miệng không đáp ứng hình thức văn bản ⇒ vô hiệu về hình thức.
-
Tuy nhiên, nghĩa vụ vay tiền vẫn có hiệu lực theo Điều 463 BLDS: “Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên…”.
Điều này dẫn đến hệ quả:
→ Tòa án không công nhận thỏa thuận thế chấp, nhưng vẫn buộc bên vay trả tiền vay.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn các bước công chứng nhà đất thành công
2. Khi nào tòa án xem xét “thỏa thuận miệng” như một tình tiết của vụ án?
Mặc dù thế chấp miệng không có hiệu lực pháp lý, nhưng trong thực tiễn xét xử:
Tòa án có thể xem xét việc giao tài sản hoặc thỏa thuận bảo đảm dưới góc độ chứng cứ, nếu:
-
Người vay đã tự nguyện giao giấy tờ xe, sổ đỏ bản photo, hoặc tài sản để tạo niềm tin;
-
Có tin nhắn, ghi âm, video, người làm chứng xác nhận về thỏa thuận;
-
Người vay từng thừa nhận rằng “có để lại tài sản để đảm bảo”.
Mặc dù không tạo ra hiệu lực thế chấp, nhưng đây là căn cứ chứng minh quan hệ vay – trả và mức độ thiện chí của các bên.
3. Rủi ro pháp lý đối với thỏa thuận thế chấp miệng
3.1. Đối với người cho vay
-
Không thể xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ.
-
Không thể yêu cầu cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm ghi nhận.
-
Khi tranh chấp, tòa chỉ giải quyết quan hệ vay – trả, không công nhận quyền ưu tiên của người cho vay.
>>> Xem thêm: Kinh nghiệm để bảo đảm Công chứng di chúc tại nhà không bị tranh chấp
3.2. Đối với người vay
-
Dễ bị bên cho vay giữ giấy tờ hoặc tài sản trái pháp luật.
-
Có thể bị kiện yêu cầu bồi thường nếu hành vi gây thiệt hại.
-
Dù thế chấp miệng vô hiệu, nghĩa vụ trả nợ vẫn nguyên vẹn.
4. Cách chứng minh thỏa thuận liên quan đến tài sản thế chấp miệng
Để bảo vệ quyền lợi trước tòa, cần thu thập:
(1) Chứng cứ giao nhận tài sản
-
Biên nhận giao tài sản (nếu có).
-
Video/ảnh ghi cảnh giao tài sản.
-
Người làm chứng.
(2) Chứng cứ về vay tiền
-
Sao kê chuyển khoản;
-
Giấy viết tay;
-
Tin nhắn “vay”, “mượn”, “trả”, “hẹn trả”.
(3) Chứng cứ về điều kiện bảo đảm
-
Nội dung tin nhắn như: “Anh giữ xe giùm em đến khi trả xong”,
-
Ghi âm cuộc trò chuyện về việc “chị để lại vàng để đảm bảo khoản vay”.
Tòa sẽ đánh giá tổng hợp để xác định ý chí thật sự của các bên, dù không công nhận hiệu lực thế chấp.
>>> Xem thêm: Không công chứng thừa kế thì có sang tên sổ đỏ được không?
5. Hướng xử lý khi xảy ra tranh chấp
Bước 1. Gửi yêu cầu trả nợ
Theo Điều 280 BLDS 2015, người cho vay có quyền yêu cầu bên vay thực hiện nghĩa vụ trong thời hạn hợp lý.
Bước 2. Hòa giải
Hai bên có thể lập biên bản xác nhận nợ, thỏa thuận thời gian trả.
Bước 3. Khởi kiện tại Tòa án
Khởi kiện theo thủ tục tranh chấp hợp đồng vay tài sản:
-
Yêu cầu buộc trả nợ gốc;
-
Yêu cầu trả lãi theo “Điều 357 và 468 BLDS”;
-
Yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu có yếu tố chiếm giữ tài sản trái pháp luật.
Lưu ý:
Không được tự ý giữ – bán tài sản mà bên vay đã giao miệng, vì có thể bị xem là xâm phạm sở hữu theo BLDS.
6. Phòng tránh rủi ro khi cho vay có tài sản bảo đảm
-
Luôn lập hợp đồng bằng văn bản, càng rõ ràng càng tốt.
-
Với tài sản lớn (nhà, đất, ô tô), phải công chứng – đăng ký giao dịch bảo đảm.
-
Không giao tài sản mà không có biên bản giao nhận.
-
Không thỏa thuận miệng về việc thế chấp hoặc xử lý tài sản.
Kết luận
Tranh chấp vay tiền có kèm theo tài sản thế chấp miệng là dạng tranh chấp phổ biến, nhưng thỏa thuận bảo đảm bằng lời nói không có giá trị pháp lý. Người cho vay chỉ có thể yêu cầu tòa án buộc trả tiền vay, không được xử lý tài sản bảo đảm. Việc chuẩn bị chứng cứ sớm và hiểu đúng pháp luật sẽ giúp bảo vệ quyền lợi trong quá trình giải quyết.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Rủi ro khi mua xe bằng hợp đồng ủy quyền công chứng
>>> Công chứng phiếu thu – phiếu chi doanh nghiệp năm 2025
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội mở cửa ngoài giờ hành chính tiện lợi cho khách hàng
>>> Có thể đặt lịch hẹn trước khi dịch thuật công chứng không?
>>> Thời điểm nào nên thanh toán trong hợp đồng mua bán nhà?
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com