Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuLấn chiếm lối đi chung làm sân riêng là tình huống dễ phát sinh tranh chấp giữa các hộ gia đình. Hành vi này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền đi lại của những người đang sử dụng lối đi.
Khi lối đi bị rào chắn, người dân có thể gặp khó khăn trong sinh hoạt. Trường hợp nghiêm trọng, việc đi lại vào nhà còn có thể bị cản trở hoàn toàn.
Pháp luật dân sự ghi nhận quyền về lối đi qua bất động sản liền kề. Người có quyền sử dụng lối đi có thể yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Nếu hàng xóm tự ý rào chắn lối đi, các bên nên ưu tiên thương lượng. Trường hợp không thể giải quyết, người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu hòa giải tại địa phương. Sau đó, vụ việc có thể được giải quyết theo thẩm quyền của Tòa án hoặc cơ quan nhà nước.
>>> Xem thêm: Đất làm hạ tầng viễn thông, trạm phát sóng BTS: Hợp đồng thuê mặt bằng.
1. Khi nào hành vi rào chắn lối đi chung có thể bị xử lý?
1.1. Lối đi chung được xác lập như thế nào?
Lối đi giữa các thửa đất có thể hình thành từ nhiều nguồn khác nhau. Có trường hợp lối đi được thể hiện trên hồ sơ địa chính.
Một số trường hợp khác được hình thành từ thỏa thuận giữa các hộ. Lối đi cũng có thể phát sinh từ quyền đối với bất động sản liền kề.
Theo Bộ luật Dân sự, bất động sản bị vây bọc có quyền yêu cầu mở lối đi hợp lý. Lối đi cần bảo đảm thuận tiện cho việc đi lại. Đồng thời, việc mở lối phải gây thiệt hại ít nhất cho bất động sản chịu hưởng quyền.
Vì vậy, cần xác định nguồn gốc và tình trạng pháp lý của lối đi trước khi đánh giá hành vi rào chắn.
1.2. Tự ý rào chắn lối đi có thể xâm phạm quyền của người khác
Người sử dụng đất không được tùy ý thực hiện hành vi làm ảnh hưởng đến quyền hợp pháp của người khác.
Nếu lối đi thuộc quyền sử dụng chung hoặc là lối đi hợp pháp của hộ liền kề, việc rào chắn có thể làm phát sinh tranh chấp.
Đặc biệt, nếu hàng xóm dựng hàng rào để biến lối đi thành sân riêng, cần kiểm tra ranh giới đất. Cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào hồ sơ và hiện trạng để xác định vấn đề.
Người bị ảnh hưởng nên thu thập tài liệu trước khi yêu cầu giải quyết. Đây là cơ sở quan trọng để chứng minh quyền sử dụng lối đi.
1.3. Những dấu hiệu cần xác định trước khi khởi kiện
Không phải mọi lối đi giữa hai nhà đều được mặc nhiên xác định là đất sử dụng chung.
Trước khi khởi kiện, người dân nên kiểm tra:
- Lối đi có nằm trong Giấy chứng nhận hay không.
- Ranh giới các thửa đất được xác định như thế nào.
- Lối đi đã được sử dụng ổn định từ trước hay chưa.
- Có văn bản thỏa thuận về lối đi hay không.
- Có bản đồ địa chính hoặc tài liệu đo đạc liên quan hay không.
Việc xác định đúng bản chất vụ việc giúp lựa chọn phương án giải quyết phù hợp.
2. Cần làm gì khi hàng xóm rào chắn lối đi chung?
2.1. Thu thập chứng cứ về lối đi
Người bị rào chắn lối đi nên chủ động thu thập chứng cứ.
Các tài liệu có thể gồm:
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
- Hợp đồng chuyển nhượng đất.
- Bản đồ hoặc trích lục địa chính.
- Hồ sơ đo đạc liên quan đến thửa đất.
- Văn bản thỏa thuận về lối đi.
- Hình ảnh hiện trạng lối đi.
- Video về việc rào chắn.
- Tin nhắn hoặc ghi âm thể hiện quá trình trao đổi giữa các bên.
Chứng cứ càng rõ thì việc xác định nguồn gốc lối đi càng thuận lợi.
Người dân nên lưu giữ bản gốc của các giấy tờ quan trọng. Hình ảnh và video cũng nên được bảo quản đầy đủ.
2.2. Trao đổi và yêu cầu hàng xóm tháo dỡ rào chắn
Trước khi khởi kiện, các bên nên trao đổi trực tiếp với nhau.
Người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu hàng xóm tháo dỡ phần rào chắn. Đồng thời, cần đề nghị khôi phục lại lối đi như trước.
Nếu hai bên đạt được thỏa thuận, nên lập văn bản ghi nhận. Nội dung cần thể hiện rõ vị trí, phạm vi và cách sử dụng lối đi.
Cách giải quyết này thường giúp giảm thời gian và chi phí. Đồng thời, quan hệ giữa các hộ gia đình cũng ít bị ảnh hưởng hơn.
2.3. Yêu cầu hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã
Nếu thương lượng không thành, người dân có thể gửi đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất.
Theo Điều 235 Luật Đất đai 2024, trước khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai, các bên phải thực hiện hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp. Thời hạn hòa giải tại cấp xã không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn yêu cầu.
Việc hòa giải phải được lập thành biên bản. Biên bản cần thể hiện kết quả hòa giải thành hoặc không thành.
Nếu hòa giải không thành, đây là tài liệu quan trọng cho bước giải quyết tiếp theo.
>>> Xem thêm: Từ hợp đồng mua bán đến văn bản ủy quyền, văn phòng công chứng luôn là mắt xích quan trọng
3. Thủ tục khởi kiện khi bị lấn chiếm lối đi chung làm sân riêng
3.1. Xác định cơ quan có thẩm quyền giải quyết
Thẩm quyền giải quyết phụ thuộc vào tính chất tranh chấp và giấy tờ về đất.
Theo Điều 236 Luật Đất đai 2024, trường hợp tranh chấp mà một bên có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc có giấy tờ theo Điều 137 thì thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Tranh chấp về tài sản gắn liền với đất cũng thuộc trường hợp Tòa án giải quyết.
Do đó, nếu lối đi liên quan đến ranh giới và quyền sử dụng đất đã có giấy tờ pháp lý, người dân có thể khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền.
Trước đó, cần hoàn thành thủ tục hòa giải tại cấp xã theo quy định áp dụng đối với tranh chấp đất đai.
3.2. Chuẩn bị đơn khởi kiện
Người khởi kiện cần lập đơn theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
Trong đơn, cần trình bày rõ:
- Thông tin của người khởi kiện.
- Thông tin của người bị kiện.
- Nội dung tranh chấp.
- Nguồn gốc và quá trình sử dụng lối đi.
- Hành vi rào chắn của người bị kiện.
- Yêu cầu Tòa án giải quyết.
- Các tài liệu, chứng cứ kèm theo.
Yêu cầu khởi kiện cần được trình bày cụ thể. Người khởi kiện có thể đề nghị bảo vệ quyền sử dụng lối đi hợp pháp.
Tùy vụ việc, yêu cầu có thể liên quan đến việc tháo dỡ vật cản. Người khởi kiện cũng có thể yêu cầu chấm dứt hành vi cản trở quyền sử dụng lối đi.
3.3. Chuẩn bị tài liệu, chứng cứ kèm theo
Hồ sơ khởi kiện cần có các tài liệu chứng minh cho yêu cầu của người khởi kiện.
Có thể chuẩn bị:
- CCCD của người khởi kiện.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
- Tài liệu về nguồn gốc thửa đất.
- Biên bản hòa giải tại cấp xã.
- Hình ảnh hiện trạng lối đi.
- Video hoặc tài liệu thể hiện việc rào chắn.
- Văn bản thỏa thuận về lối đi nếu có.
- Trích lục bản đồ hoặc hồ sơ địa chính nếu có.
Không phải vụ việc nào cũng có đầy đủ các loại giấy tờ trên. Người khởi kiện nên cung cấp những tài liệu mình đang có.
Trong quá trình giải quyết, Tòa án có thể yêu cầu bổ sung chứng cứ. Người khởi kiện cần thực hiện theo yêu cầu của Tòa án.
3.4. Nộp đơn và tham gia quá trình giải quyết vụ án
Sau khi hoàn thiện hồ sơ, người khởi kiện nộp đơn đến Tòa án có thẩm quyền.
Tòa án sẽ xem xét đơn và tài liệu kèm theo. Nếu vụ án thuộc thẩm quyền và đủ điều kiện, Tòa án sẽ xử lý theo trình tự tố tụng.
Trong quá trình giải quyết, các bên vẫn có thể hòa giải.
Nếu hòa giải thành và đáp ứng điều kiện pháp luật, vụ việc có thể được giải quyết mà không cần đưa ra xét xử.
Trường hợp hòa giải không thành, Tòa án sẽ tiếp tục giải quyết theo thủ tục tố tụng.
4. Những lưu ý khi khởi kiện tranh chấp lối đi chung
4.1. Không tự ý phá hàng rào của hàng xóm
Khi phát hiện lối đi bị rào chắn, người dân không nên tự ý phá dỡ hàng rào.
Hành vi tự xử lý có thể làm phát sinh tranh chấp mới. Trong một số trường hợp, người thực hiện còn có thể phải chịu trách nhiệm nếu gây thiệt hại.
Cách an toàn hơn là ghi nhận hiện trạng. Sau đó, thực hiện thương lượng hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
4.2. Cần xác định chính xác ranh giới đất
Ranh giới thửa đất là vấn đề quan trọng trong các tranh chấp về lối đi.
Người dân không nên chỉ căn cứ vào hiện trạng sử dụng. Cần đối chiếu thêm giấy chứng nhận và hồ sơ địa chính.
Trường hợp cần thiết, việc đo đạc thực tế có thể giúp làm rõ vị trí tranh chấp.
Kết quả xác định ranh giới sẽ hỗ trợ cơ quan có thẩm quyền đánh giá vụ việc.
4.3. Phân biệt lối đi chung với quyền về lối đi qua
Hai khái niệm này có thể có cách xác lập khác nhau.
Lối đi chung có thể liên quan đến phần đất được nhiều người cùng sử dụng. Trong khi đó, quyền về lối đi qua là một quyền đối với bất động sản liền kề.
Bộ luật Dân sự quy định vị trí và giới hạn lối đi có thể do các bên thỏa thuận. Nếu xảy ra tranh chấp, các bên có quyền yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền xác định.
Vì vậy, cần xác định đúng bản chất pháp lý của lối đi trước khi đưa ra yêu cầu khởi kiện.
4.4. Nên chuẩn bị hồ sơ kỹ trước khi khởi kiện
Tranh chấp lối đi thường liên quan đến nhiều tài liệu đất đai.
Người khởi kiện nên rà soát hồ sơ trước khi nộp đơn. Việc này giúp hạn chế thiếu sót trong quá trình giải quyết.
Nếu vụ việc phức tạp, người dân có thể tìm đến đơn vị tư vấn pháp lý. Chuyên viên có thể hỗ trợ kiểm tra giấy tờ và định hướng thủ tục phù hợp.
4.5. Có thể yêu cầu công nhận quyền sử dụng lối đi hợp pháp
Trong trường hợp có căn cứ chứng minh quyền sử dụng lối đi, người bị cản trở có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi của mình.
Nội dung yêu cầu cần phù hợp với tình trạng pháp lý thực tế. Không nên đưa ra yêu cầu vượt quá phạm vi quyền của mình.
Việc xác định đúng yêu cầu sẽ giúp quá trình giải quyết vụ án rõ ràng hơn.
>>> Xem thêm: Nhiều người chỉ tìm hiểu công chứng mua bán nhà đất khi đã quá muộn
Kết luận
Lấn chiếm lối đi chung làm sân riêng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền đi lại và quyền sử dụng đất hợp pháp của các hộ liền kề. Khi xảy ra sự việc, người dân nên kiểm tra nguồn gốc lối đi và xác định rõ ranh giới đất.
Các bên nên ưu tiên thương lượng trước khi thực hiện thủ tục pháp lý. Nếu không thể giải quyết, người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã theo quy định. Luật Đất đai 2024 quy định thời hạn hòa giải tại cấp xã không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn.
Nếu tranh chấp thuộc thẩm quyền của Tòa án, người có quyền lợi bị xâm phạm có thể chuẩn bị hồ sơ để khởi kiện. Việc thu thập đầy đủ giấy tờ và chứng cứ sẽ giúp bảo vệ quyền lợi tốt hơn.
Nếu cần hỗ trợ về công chứng giấy tờ, lập văn bản thỏa thuận lối đi hoặc các thủ tục pháp lý liên quan đến đất đai, hãy liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 để được tư vấn và hỗ trợ.
>>> Xem thêm: Không phải ai cũng đủ năng lực xử lý dịch thuật đa ngôn ngữ chính xác
>>> Xem thêm: Một bước chuẩn bị kỹ lưỡng như công chứng dịch thuật giúp hạn chế nhiều rủi ro
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com