Không ký hợp đồng lao động có được hưởng bảo hiểm?
Thực tế cho thấy, rất nhiều người lao động hiện nay làm việc nhưng không ký hợp đồng lao động bằng văn bản, đặc biệt trong các doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh hoặc công việc thời vụ. Điều này dẫn đến thắc mắc phổ biến: không ký hợp đồng lao động thì có được hưởng bảo hiểm hay không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích bản chất pháp lý của quan hệ lao động, điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội và quyền lợi của người lao động trong trường hợp không ký hợp đồng lao động, dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.
>>> Xem thêm: Công chứng hợp đồng thuê nhà cho người nước ngoài: tìmvăn phòng công chứng nào để đảm bảo pháp lý?
Không ký hợp đồng lao động có được coi là quan hệ lao động hợp pháp không?
Để trả lời câu hỏi về bảo hiểm, trước hết cần làm rõ: không ký hợp đồng lao động có làm mất đi quan hệ lao động hay không?
Theo quy định tại Bộ luật Lao động 2019: “Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên”.
Đặc biệt, khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động 2019 nêu rõ: “Trường hợp hai bên có thỏa thuận về việc làm có trả công, tiền lương, có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động, dù có tên gọi khác”.
👉 Như vậy, không ký hợp đồng lao động bằng văn bản không đồng nghĩa với việc không tồn tại quan hệ lao động, nếu trên thực tế vẫn có:
Công việc cụ thể;
Tiền lương, tiền công;
Sự quản lý, điều hành của người sử dụng lao động.
Không ký hợp đồng lao động có được hưởng bảo hiểm xã hội không?
Đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm: “Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, xác định thời hạn, hợp đồng theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên”.
Điểm cần lưu ý là luật không đặt điều kiện phải có hợp đồng lao động bằng văn bản, mà căn cứ vào bản chất quan hệ lao động và thời gian làm việc.
➡️ Do đó, người lao động không ký hợp đồng lao động nhưng làm việc thực tế từ đủ 01 tháng trở lên thì vẫn thuộc đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Trách nhiệm đóng bảo hiểm khi không ký hợp đồng lao động
Pháp luật quy định rõ: “Người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc”.
Việc không ký hợp đồng lao động không làm phát sinh quyền trốn tránh nghĩa vụ này. Nếu doanh nghiệp, hộ kinh doanh không đóng bảo hiểm cho người lao động dù có quan hệ lao động thực tế, thì được xem là hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Các loại bảo hiểm người lao động được hưởng khi không ký hợp đồng
Trong trường hợp không ký hợp đồng lao động nhưng có quan hệ lao động thực tế, người lao động vẫn có quyền được tham gia và hưởng:
Bảo hiểm xã hội bắt buộc
Bao gồm:
Chế độ ốm đau;
Chế độ thai sản;
Chế độ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp;
Chế độ hưu trí;
Chế độ tử tuất.
Bảo hiểm y tế bắt buộc
Theo quy định pháp luật về bảo hiểm y tế, người lao động thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì đồng thời thuộc diện tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc.
Bảo hiểm thất nghiệp
Người lao động làm việc từ đủ thời gian luật định, dù không ký hợp đồng lao động bằng văn bản, nhưng có đủ căn cứ xác định quan hệ lao động, vẫn có quyền yêu cầu đóng và hưởng bảo hiểm thất nghiệp theo quy định.
>>> Xem thêm: Những lưu ý quan trọng khi thuêdịch vụ làm sổ đỏ trọn gói
Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ 1: Không ký hợp đồng nhưng vẫn được hưởng bảo hiểm
Anh A làm việc tại một công ty xây dựng, được trả lương hàng tháng, có chấm công và chịu sự quản lý trực tiếp của quản lý công trình. Doanh nghiệp không ký hợp đồng lao động bằng văn bản với anh A.
Trong trường hợp này, dù không ký hợp đồng lao động, anh A vẫn được xác định có quan hệ lao động thực tế. Do đó, công ty bắt buộc phải đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp cho anh A.
Ví dụ 2: Doanh nghiệp bị xử phạt vì không đóng bảo hiểm
Chị B làm việc tại một cửa hàng kinh doanh trong 8 tháng liên tục, không ký hợp đồng lao động, không được đóng bảo hiểm. Sau khi nghỉ việc, chị B khiếu nại lên cơ quan chức năng.
Kết quả, cơ quan thanh tra lao động xác định có quan hệ lao động thực tế, buộc chủ cửa hàng:
Truy đóng bảo hiểm cho chị B;
Chịu xử phạt hành chính theo quy định pháp luật về lao động và bảo hiểm xã hội.
Hậu quả pháp lý khi người sử dụng lao động không ký hợp đồng và không đóng bảo hiểm
Việc không ký hợp đồng lao động và không đóng bảo hiểm cho người lao động có thể dẫn đến:
Bị xử phạt vi phạm hành chính;
Bị buộc truy đóng toàn bộ số tiền bảo hiểm;
Phát sinh tranh chấp lao động, khiếu nại, khởi kiện;
Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.
Tóm lại, không ký hợp đồng lao động không đồng nghĩa với việc người lao động mất quyền hưởng bảo hiểm. Khi có đủ căn cứ xác định quan hệ lao động thực tế, người lao động vẫn thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc. Việc hiểu đúng quy định pháp luật sẽ giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và tránh những rủi ro không đáng có.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
