Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTrong hoạt động công chứng, việc thẩm tra nội dung và mục đích của giao dịch là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên. Không ít trường hợp hợp đồng có hình thức hợp pháp nhưng ẩn chứa mục đích giao dịch trái pháp luật, gây rủi ro nghiêm trọng nếu được công chứng. Khi đó, công chứng viên có nghĩa vụ xem xét việc từ chối công chứng để ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật. Bài viết này phân tích rõ căn cứ pháp lý và giới hạn quyền từ chối công chứng khi mục đích giao dịch trái pháp luật.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng có được làm hồ sơ thừa kế không?
1. Mục đích giao dịch – yếu tố quyết định tính hợp pháp của hợp đồng
Theo “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015”, một giao dịch dân sự chỉ có hiệu lực khi mục đích và nội dung của giao dịch không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
Mục đích giao dịch phản ánh ý chí thực sự của các bên. Nếu mục đích này nhằm trốn tránh nghĩa vụ, che giấu hành vi vi phạm hoặc thực hiện hành vi bị pháp luật cấm, thì giao dịch dù có đủ hình thức vẫn bị xem là vô hiệu.
2. Khi nào mục đích giao dịch bị coi là trái pháp luật?
2.1. Mục đích vi phạm điều cấm của luật
Mục đích giao dịch trái pháp luật khi nhằm thực hiện hành vi mà pháp luật không cho phép, chẳng hạn:
-
Chuyển nhượng tài sản nhằm trốn thuế;
-
Lập hợp đồng để hợp thức hóa tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp;
-
Giao dịch nhằm né tránh nghĩa vụ thi hành án.
Theo “Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015”, giao dịch có mục đích vi phạm điều cấm của luật thì vô hiệu.
2.2. Mục đích che giấu giao dịch khác
Nhiều giao dịch được lập dưới hình thức hợp pháp nhưng nhằm che giấu một giao dịch khác trái pháp luật.
Theo “Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015”, giao dịch giả tạo nhằm che giấu giao dịch khác thì vô hiệu, trong đó giao dịch bị che giấu sẽ được xem xét tính hợp pháp độc lập.
3. Căn cứ pháp lý để công chứng viên từ chối công chứng
Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có quyền từ chối công chứng nếu hợp đồng, giao dịch vi phạm pháp luật.
Khi phát hiện mục đích giao dịch trái pháp luật, công chứng viên không chỉ có quyền mà còn có nghĩa vụ từ chối công chứng để bảo vệ trật tự pháp lý và lợi ích công cộng.
>>> Xem thêm: Phí công chứng có bao gồm trong dịch vụ sang tên sổ đỏ không?
4. Trách nhiệm thẩm tra mục đích giao dịch của công chứng viên
Công chứng viên không được chỉ xem xét hình thức của hợp đồng mà phải đánh giá bản chất giao dịch.
Theo “Điều 40 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch trước khi công chứng. Việc bỏ qua dấu hiệu cho thấy mục đích giao dịch trái pháp luật có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý cho công chứng viên.
5. Dấu hiệu thực tiễn cho thấy mục đích giao dịch trái pháp luật
Trong thực tiễn hành nghề, các dấu hiệu thường gặp bao gồm:
-
Giá giao dịch không phù hợp với giá thị trường nhằm giảm nghĩa vụ thuế;
-
Các bên thừa nhận miệng mục đích khác với nội dung hợp đồng;
-
Giao dịch được lập ngay trước thời điểm cưỡng chế, kê biên tài sản.
Những dấu hiệu này buộc công chứng viên phải thận trọng và có thể dẫn đến việc từ chối công chứng.
6. Hậu quả pháp lý nếu vẫn công chứng giao dịch có mục đích trái pháp luật
Nếu công chứng viên vẫn công chứng giao dịch có mục đích giao dịch trái pháp luật, hậu quả có thể xảy ra:
-
Hợp đồng bị Tòa án tuyên vô hiệu;
-
Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận;
-
Công chứng viên có thể bị xử lý kỷ luật, bồi thường thiệt hại.
Theo “Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015”, hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu được áp dụng nhằm khôi phục tình trạng ban đầu.
>>> Xem thêm: Hồ sơ cần chuẩn bị khi công chứng tặng cho nhà đất
7. Quyền và nghĩa vụ của người yêu cầu công chứng
Người yêu cầu công chứng có quyền được giải thích rõ lý do từ chối công chứng.
Theo “Điều 10 Luật Công chứng 2014”, người yêu cầu công chứng có quyền yêu cầu công chứng viên giải thích, khiếu nại nếu cho rằng việc từ chối công chứng là không có căn cứ.
Kết luận
Từ chối công chứng khi mục đích giao dịch trái pháp luật là yêu cầu tất yếu để bảo đảm tính minh bạch và an toàn của hoạt động công chứng. Khi phát hiện mục đích giao dịch trái pháp luật, công chứng viên phải ưu tiên tuân thủ pháp luật thay vì chiều theo ý chí của các bên. Đây không chỉ là quyền mà còn là nghĩa vụ nghề nghiệp nhằm bảo vệ lợi ích xã hội và phòng ngừa tranh chấp.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Câu hỏi thường gặp về công chứng hợp đồng đặt cọc mua bán nhà đất
>>> Quyền thừa kế của vợ/chồng: Đối với tài khoản ngân hàng của người bạn đời
>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng nhượng quyền thương mại
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội tư vấn miễn phí thủ tục công chứng nhà đất
>>> Tra cứu phí công chứng online nhanh chóng, chính xác chỉ trong 1 phút
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com