Mua đất nằm ở vị trí “hậu đường” thường có giá thấp hơn so với các thửa đất có lối đi riêng. Tuy nhiên, người mua cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề lối đi trước khi ký hợp đồng. Nếu thửa đất không có lối ra đường công cộng, việc sử dụng đất sẽ gặp nhiều khó khăn.
Trong trường hợp này, quyền về lối đi qua đất đai liền kề là vấn đề cần được xác lập rõ ràng. Người sử dụng đất bị vây bọc có thể có quyền yêu cầu mở lối đi hợp lý qua bất động sản liền kề. Việc xác lập quyền này cần dựa trên tình trạng thực tế và quy định pháp luật.
Nếu chỉ thỏa thuận bằng lời nói, tranh chấp có thể phát sinh sau khi mua đất. Vì vậy, người mua nên kiểm tra kỹ hiện trạng lối đi. Đồng thời, cần xác lập quyền sử dụng lối đi bằng văn bản khi có thể.
>>> Xem thêm: Đất thuộc vùng rủi ro thiên tai, sạt lở cao: Cảnh báo dừng giao dịch.
1. Đất nằm ở “hậu đường” là gì và vì sao cần quan tâm đến lối đi?
1.1. Khái niệm đất nằm ở “hậu đường”
“Đất hậu đường” là cách gọi thường dùng trong thực tế. Khái niệm này thường chỉ thửa đất nằm phía sau một hoặc nhiều thửa đất khác.
Thửa đất phía sau có thể không tiếp giáp trực tiếp với đường giao thông công cộng. Người sử dụng phải đi qua phần đất của người khác để ra đường.
Vị trí này không nhất thiết làm mất quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận thửa đất là vấn đề cần được kiểm tra trước khi mua.
1.2. Lối đi có ý nghĩa như thế nào đối với thửa đất?
Lối đi giúp người sử dụng tiếp cận và khai thác bất động sản. Đây là yếu tố rất quan trọng đối với đất ở, đất sản xuất và nhiều loại đất khác.
Một thửa đất có diện tích lớn nhưng không có lối ra hợp pháp vẫn có thể gặp nhiều hạn chế. Việc xây dựng, vận chuyển tài sản hoặc sử dụng đất đều có thể bị ảnh hưởng.
Do đó, người mua không nên chỉ xem diện tích và giá bán. Cần kiểm tra cả vị trí và khả năng tiếp cận thửa đất.
1.3. Những rủi ro khi mua đất không có lối đi rõ ràng
Mua đất “hậu đường” nhưng không kiểm tra lối đi có thể dẫn đến nhiều rủi ro.
Một số vấn đề thường gặp gồm:
- Không có lối đi trực tiếp ra đường công cộng.
- Lối đi hiện hữu chưa được xác lập rõ về pháp lý.
- Chủ đất liền kề không đồng ý cho đi qua.
- Lối đi quá hẹp hoặc không phù hợp với nhu cầu sử dụng.
- Phát sinh tranh chấp về vị trí và diện tích lối đi.
Những vấn đề này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị và khả năng sử dụng đất. Vì vậy, người mua cần kiểm tra trước khi quyết định giao dịch.
2. Khi nào được yêu cầu xác lập lối đi qua đất liền kề?
2.1. Thửa đất bị vây bọc bởi các bất động sản khác
Pháp luật dân sự có quy định về quyền đối với bất động sản liền kề. Trong đó có quyền về lối đi qua.
Trường hợp bất động sản bị vây bọc và không có lối đi ra đường công cộng, chủ sở hữu có thể yêu cầu mở lối đi. Lối đi được xác định qua một hoặc một số bất động sản liền kề.
Quyền này nhằm bảo đảm khả năng khai thác và sử dụng bất động sản. Tuy nhiên, việc mở lối đi phải phù hợp với điều kiện thực tế.
2.2. Lối đi phải bảo đảm nhu cầu sử dụng hợp lý
Lối đi không phải lúc nào cũng được mở theo vị trí mà người có nhu cầu mong muốn.
Các bên cần xem xét vị trí thuận tiện và hợp lý. Đồng thời, lối đi cũng cần hạn chế mức ảnh hưởng đến bất động sản chịu quyền.
Khi xác định lối đi, cần xem xét nhiều yếu tố. Trong đó có nhu cầu đi lại, điều kiện địa hình và hiện trạng các thửa đất.
2.3. Có thể thỏa thuận về vị trí và kích thước lối đi
Các bên có thể chủ động thỏa thuận về lối đi. Nội dung thỏa thuận nên thể hiện rõ vị trí và phạm vi sử dụng.
Một số nội dung nên được ghi nhận gồm:
- Vị trí lối đi.
- Chiều dài và chiều rộng.
- Mục đích sử dụng.
- Thời gian và phạm vi sử dụng.
- Trách nhiệm sửa chữa, bảo quản lối đi.
- Chi phí liên quan đến việc mở hoặc duy trì lối đi.
Thỏa thuận càng cụ thể thì khả năng phát sinh tranh chấp càng thấp.
2.4. Người sử dụng đất có thể phải đền bù
Việc mở lối đi qua bất động sản liền kề có thể làm ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ đất chịu lối đi.
Trong trường hợp phù hợp, người có nhu cầu về lối đi có thể phải đền bù. Mức đền bù do các bên thỏa thuận theo quy định pháp luật.
Nếu không đạt được thỏa thuận, tranh chấp có thể được giải quyết theo trình tự pháp luật.

>>> Xem thêm: Giữa hàng chục lựa chọn, đâu là văn phòng công chứng thực sự đáng tin cậy?
3. Thủ tục xác lập quyền về lối đi qua đất đai liền kề
3.1. Bước 1: Kiểm tra hiện trạng và hồ sơ đất
Trước tiên, người mua cần kiểm tra tình trạng thực tế của thửa đất.
Nội dung kiểm tra nên bao gồm:
- Vị trí thửa đất.
- Các thửa đất tiếp giáp.
- Lối đi đang sử dụng.
- Chiều rộng và hiện trạng lối đi.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
- Thông tin về quy hoạch và ranh giới đất.
Việc kiểm tra giúp xác định thửa đất có thực sự bị vây bọc hay không.
3.2. Bước 2: Trao đổi với chủ đất liền kề
Sau khi xác định nhu cầu về lối đi, các bên nên trao đổi trực tiếp.
Người có nhu cầu cần trình bày rõ mục đích sử dụng lối đi. Hai bên có thể cùng khảo sát vị trí phù hợp.
Nếu đạt được thống nhất, các bên nên lập văn bản thỏa thuận. Văn bản cần mô tả rõ vị trí và phạm vi lối đi.
3.3. Bước 3: Lập văn bản xác lập quyền sử dụng lối đi
Văn bản thỏa thuận nên thể hiện đầy đủ thông tin của các bên. Thông tin về thửa đất cũng cần được ghi chính xác.
Nội dung có thể bao gồm:
- Thông tin người có quyền về lối đi.
- Thông tin chủ đất chịu lối đi.
- Thông tin các thửa đất liên quan.
- Vị trí lối đi.
- Kích thước lối đi.
- Quyền và nghĩa vụ của các bên.
- Mức đền bù nếu có.
- Trách nhiệm bảo quản và sửa chữa.
Các bên nên cân nhắc công chứng hoặc chứng thực văn bản theo trường hợp cụ thể. Điều này giúp tăng tính an toàn khi sử dụng về sau.
3.4. Bước 4: Thực hiện thủ tục đăng ký nếu thuộc trường hợp phải đăng ký
Sau khi xác lập quyền về lối đi, các bên cần xem xét việc đăng ký theo quy định pháp luật đất đai.
Hồ sơ có thể gồm văn bản thỏa thuận và các giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất.
Cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp nhận và xử lý hồ sơ theo quy định. Việc đăng ký giúp thông tin về quyền đối với bất động sản được ghi nhận trong hồ sơ đất đai.
3.5. Bước 5: Xử lý khi các bên không thỏa thuận được
Không phải trường hợp nào các bên cũng có thể thống nhất về lối đi.
Nếu không đạt được thỏa thuận, người có nhu cầu có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định.
Khi đó, việc xác định lối đi sẽ dựa trên các căn cứ pháp lý và tình trạng thực tế. Người có quyền lợi liên quan cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh.
4. Những lưu ý khi mua đất “hậu đường” và xác lập lối đi
4.1. Kiểm tra lối đi trước khi đặt cọc
Người mua nên kiểm tra lối đi ngay từ thời điểm xem đất. Không nên chờ đến khi hoàn tất giao dịch mới kiểm tra.
Cần xác định ai đang quản lý phần đất làm lối đi. Đồng thời, cần tìm hiểu nguồn gốc và quá trình sử dụng lối đi.
Nếu lối đi đang tồn tại nhưng chưa có giấy tờ, người mua cần đặc biệt thận trọng.
4.2. Nên đưa thỏa thuận về lối đi vào hồ sơ giao dịch
Nếu mua đất có lối đi qua bất động sản liền kề, nội dung này nên được thể hiện rõ.
Các bên có thể đưa thông tin về lối đi vào thỏa thuận hoặc văn bản liên quan. Điều này giúp xác định rõ quyền và nghĩa vụ sau khi chuyển nhượng.
Người mua cũng nên lưu giữ đầy đủ giấy tờ về lối đi. Đây là cơ sở quan trọng nếu phát sinh tranh chấp.
4.3. Không nên chỉ dựa vào lời hứa của người bán
Người bán có thể cho biết rằng thửa đất luôn có lối đi. Tuy nhiên, người mua không nên chỉ dựa vào thông tin này.
Cần kiểm tra thực tế và hồ sơ pháp lý. Nếu có thể, nên làm việc trực tiếp với chủ đất liền kề.
Việc xác nhận trước giúp người mua đánh giá chính xác khả năng sử dụng đất.
4.4. Kiểm tra khả năng sử dụng lối đi sau khi mua
Một lối đi có thể đủ cho việc đi bộ nhưng không phù hợp với nhu cầu sử dụng khác.
Vì vậy, người mua cần xác định mục đích sử dụng đất. Sau đó, cần đánh giá chiều rộng và vị trí lối đi.
Nếu cần sử dụng ô tô, xe tải hoặc phương tiện chuyên dụng, vấn đề này càng cần được xem xét kỹ.
4.5. Nên công chứng văn bản thỏa thuận khi phù hợp
Văn bản thỏa thuận rõ ràng giúp các bên dễ dàng xác định quyền và nghĩa vụ.
Khi giao dịch có giá trị lớn, các bên nên cân nhắc việc công chứng văn bản. Đây cũng là cách giúp hạn chế rủi ro trong quá trình sử dụng đất.
Người mua có thể liên hệ văn phòng công chứng để được kiểm tra hồ sơ. Việc này giúp xác định loại văn bản phù hợp với giao dịch cụ thể.

>>> Xem thêm: Đây là danh mục giấy tờ thường bị thiếu khi công chứng mua bán nhà đất
Kết luận
Quyền về lối đi qua đất đai là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm khi mua thửa đất nằm ở “hậu đường”. Một lối đi rõ ràng sẽ giúp người sử dụng khai thác bất động sản thuận lợi hơn. Ngược lại, lối đi không được xác lập rõ có thể dẫn đến tranh chấp và ảnh hưởng đến giá trị tài sản.
Trước khi mua đất, người mua nên kiểm tra hiện trạng lối đi và hồ sơ pháp lý. Nếu cần đi qua đất liền kề, các bên nên lập thỏa thuận cụ thể. Nội dung cần xác định rõ vị trí, kích thước và quyền sử dụng lối đi.
Nếu cần hỗ trợ công chứng văn bản thỏa thuận về lối đi, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất hoặc các giấy tờ liên quan đến bất động sản, bạn có thể liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 để được tư vấn và hỗ trợ.
>>> Xem thêm: Có những giấy tờ bắt buộc phải qua bước dịch thuật mới được chấp nhận
>>> Xem thêm: Tưởng đơn giản nhưng công chứng dịch thuật lại có nhiều điều cần lưu ý
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
