Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTrong thực tiễn hành nghề, công chứng viên thường gặp các hợp đồng có hình thức hợp pháp nhưng ẩn chứa mục đích che giấu một giao dịch khác. Những trường hợp này tiềm ẩn rủi ro pháp lý nghiêm trọng và đặt ra nghĩa vụ nghề nghiệp đặc biệt đối với công chứng viên. Việc từ chối công chứng hợp đồng giả tạo công chứng không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm nhằm bảo đảm trật tự pháp luật trong giao dịch dân sự. Bài viết sau phân tích căn cứ pháp lý và giới hạn quyền từ chối công chứng trong trường hợp hợp đồng giả tạo.
>>> Xem thêm: Kinh nghiệm làm việc với Văn phòng công chứng: Nên biết trước
1. Hợp đồng giả tạo để che giấu giao dịch khác là gì?
Hợp đồng giả tạo là hợp đồng được xác lập không nhằm làm phát sinh quyền, nghĩa vụ như nội dung đã thể hiện, mà để che giấu một giao dịch khác hoặc nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba.
Theo “Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015”, giao dịch dân sự giả tạo là giao dịch vô hiệu; giao dịch bị che giấu chỉ có hiệu lực nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
2. Công chứng viên có quyền từ chối công chứng hợp đồng giả tạo không?
Công chứng viên có quyền và có nghĩa vụ từ chối công chứng nếu phát hiện hợp đồng giả tạo.
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải tuân thủ nguyên tắc độc lập, khách quan, trung thực. Đồng thời, “Điều 44 Luật Công chứng 2014” quy định công chứng viên được quyền từ chối công chứng khi hợp đồng, giao dịch vi phạm pháp luật.
Do đó, hợp đồng giả tạo công chứng thuộc trường hợp bắt buộc phải từ chối.
>>> Xem thêm: So sánh tự làm với thuê dịch vụ sang tên sổ đỏ – Cái nào hiệu quả hơn?
3. Dấu hiệu nhận biết hợp đồng giả tạo trong thực tiễn công chứng
3.1. Nội dung hợp đồng không phù hợp với mục đích thực tế
Ví dụ: hợp đồng mua bán nhưng không có việc thanh toán thực tế, hoặc giá chuyển nhượng không phản ánh giá trị giao dịch.
3.2. Hợp đồng nhằm che giấu giao dịch vay tài sản
Một số bên lập hợp đồng chuyển nhượng để che giấu giao dịch vay có bảo đảm, tránh nghĩa vụ đăng ký hoặc nghĩa vụ thuế.
Đây là dạng hợp đồng giả tạo công chứng thường gặp.
3.3. Dấu hiệu trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba
Khi hợp đồng được lập nhằm né tránh thi hành án, nghĩa vụ thuế hoặc nghĩa vụ cấp dưỡng, công chứng viên có cơ sở nghi ngờ giao dịch giả tạo.
4. Nghĩa vụ của công chứng viên khi nghi ngờ hợp đồng giả tạo
Công chứng viên không được tiếp tục công chứng trong trạng thái nghi ngờ chưa được làm rõ.
Theo “Điều 40 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra, làm rõ nội dung hợp đồng và ý chí thực sự của các bên. Nếu không xác định được bản chất giao dịch, công chứng viên phải từ chối công chứng để tránh rủi ro pháp lý.
5. Hệ quả pháp lý nếu công chứng hợp đồng giả tạo
Nếu công chứng viên vẫn công chứng hợp đồng giả tạo công chứng:
-
Hợp đồng có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu;
-
Văn bản công chứng có thể bị hủy theo “Điều 52 Luật Công chứng 2014”;
-
Công chứng viên có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường theo “Điều 38 Luật Công chứng 2014”.
6. Quyền của người yêu cầu công chứng khi bị từ chối
Khi bị từ chối công chứng do nghi ngờ hợp đồng giả tạo, người yêu cầu có quyền:
-
Yêu cầu giải thích rõ lý do từ chối;
-
Khiếu nại quyết định từ chối nếu cho rằng không có căn cứ.
Theo “Điều 10 Luật Công chứng 2014”, người yêu cầu công chứng có quyền khiếu nại hành vi từ chối công chứng trái pháp luật.
>>> Xem thêm: Hậu quả pháp lý khi hợp đồng mua bán nhà bị tuyên vô hiệu
7. Phân biệt từ chối công chứng và đánh giá hiệu lực giao dịch
Công chứng viên không có thẩm quyền tuyên giao dịch vô hiệu, nhưng có trách nhiệm sàng lọc rủi ro pháp lý trước khi công chứng.
Việc từ chối công chứng hợp đồng giả tạo công chứng là biện pháp phòng ngừa, không phải là phán quyết cuối cùng về hiệu lực giao dịch.
Kết luận
Từ chối công chứng hợp đồng giả tạo để che giấu giao dịch khác là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm tính minh bạch và hợp pháp của giao dịch dân sự. Hợp đồng giả tạo công chứng không chỉ tiềm ẩn nguy cơ bị tuyên vô hiệu mà còn có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý cho công chứng viên nếu không được xử lý đúng cách. Việc nhận diện và từ chối kịp thời là biện pháp bảo vệ an toàn pháp lý cho cả các bên và hoạt động công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Câu hỏi thường gặp về công chứng hợp đồng đặt cọc mua bán nhà đất
>>> Quyền thừa kế của vợ/chồng: Đối với tài khoản ngân hàng của người bạn đời
>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng nhượng quyền thương mại
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội tư vấn miễn phí thủ tục công chứng nhà đất
>>> Tra cứu phí công chứng online nhanh chóng, chính xác chỉ trong 1 phút
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com